Hoe het werkt
Met onze mal frees je een nauwkeurig gatenrooster van [20 mm] gaten met een steek van [96 mm] in een werkblad van elk formaat, met alleen een bovenfrees en een kopieerfrees. Je freest één sectie met gaten, schuift de mal door en vergrendelt hem met de indexeerpennen in de gaten die je net hebt gefreesd. Dat herhaal je tot het hele blad klaar is.
Elke nieuwe positie wordt bepaald door gaten die al gefreesd zijn. Daardoor blijft het rooster doorlopen en haaks over het hele blad. De nauwkeurigheid van je blad hangt vooral af van twee dingen: een zorgvuldige eerste plaatsing en bij elke stap strak passende gaten.
Wat zit er in de doos
- 1 × CNC-gefreesde multiplex mal, [formaat], met [aantal] gaten
- [4] × indexeerpennen
- Deze handleiding
Controleer voor je begint of de pennen zonder speling in de gaten van de mal schuiven. Ontbreekt er iets of is er iets beschadigd? Neem dan contact met ons op!
Benodigde gereedschappen en materialen
| Artikel | Specificatie |
|---|---|
| Bovenfrees | Vereist. Spantang van 1/2" of 12 mm. In theorie kun je ook een kantenfrees gebruiken, maar we raden sterk een bovenfrees met een stevige voet aan. |
| Kopieerfrees | Kopieerfrees met bovenlager die kan invallen, [12,7 mm] diameter. De snijlengte moet minstens de dikte van het werkblad plus [x mm] zijn. |
| Lijmklemmen | Minimaal 4 lijmklemmen of snelspanklemmen |
| Werkblad (blank) | Vlak MDF of multiplex, [18–25 mm] dik, op definitieve maat gezaagd |
| Onderlegplaat | Om onder het werkblad te leggen, of gebruik een ondersteuning waarbij de frees schoon kan uitkomen |
| Stofzuiger / stofafzuiging | Om de spaanders uit elk gat te halen voordat je indexeert |
| Winkelhaak en rolmaat | Om de eerste plaatsing te controleren |
| Veiligheidsbril, gehoor- en stofbescherming | Vereist |
Veiligheid
- Lees de handleiding van je bovenfrees voordat je begint. Die instructies gaan voor op deze.
- Draag oog-, gehoor- en stofbescherming.
- Trek de stekker uit het stopcontact voordat je de frees verwisselt of instelt.
- Klem de mal en het werkblad stevig vast. Houd het werkstuk tijdens het frezen nooit met je hand vast.
- Laat de frees altijd eerst op volle snelheid komen voordat je gaat snijden. Laat hem ook helemaal stilvallen voordat je hem uit het werkstuk tilt.
- Haal de indexeerpennen weg uit elk gat dat in het pad van de frees ligt.
Het werkblad voorbereiden
Zaag het werkblad op de definitieve maat voordat je gaten freest, want het rooster wordt vanaf de randen opgebouwd.
- Zaag de plaat op maat en controleer of de hoeken haaks zijn. Meet beide diagonalen: die mogen maximaal 1 mm verschillen.
- Kies één lange en één korte zijde als referentierand en markeer ze. Alle positionering gebeurt vanaf deze twee randen.
- Leg het werkblad op een vlakke ondergrond, met een onderlegplaat of open ruimte eronder, zodat de frees kan uitkomen zonder je werkbank te raken.
- Bepaal de indeling: hoe ver komen de eerste rij en de eerste kolom gaten van de referentieranden af te liggen? Met de pennen tegen de rand komt het midden van het eerste gat op [x mm] van de rand. Je kunt ook een andere randafstand kiezen, maar dan kun je je werkblad later niet meer netjes uitbreiden met een ander blad.
Voordat je begint: oefen op restmateriaal
Een schone inval is de basis van een goede tafel. Oefen dus eerst voordat je aan je eigen werkblad begint.
- Droogoefening: zet de frees met de stekker uit het stopcontact op de mal en oefen de invalbeweging met beide handen. Probeer te voelen hoe je de frees stil en vlak houdt terwijl je naar beneden gaat.
- Klem de mal vast op een stuk restmateriaal van dezelfde dikte als je werkblad.
- Stel de invaldiepte in en frees een paar gaten volgens stap 2.
- Controleer elk gat: het moet rond zijn, schone wanden hebben, goed om de pennen sluiten en er mogen geen sporen op de gatwand in de mal zitten.
- Oefen één indexeerstap: schuif de mal door, vergrendel hem in de gefreesde gaten, klem hem vast en frees opnieuw.
Begin pas aan je echte werkblad als je invalbewegingen steeds schoon zijn.
Stap 1: Plaats de mal tegen de randen van het blad
De eerste plaatsing bepaalt de positie en de haaksheid van het hele rooster, dus neem hier de tijd voor.
- Leg de mal in de hoek waar je twee referentieranden samenkomen, zodat hij iets over beide randen uitsteekt.
- Steek de indexeerpennen in de malgaten die net buiten het werkblad vallen: [twee] langs de lange rand en [één] langs de korte rand. De pennen steken onder de mal uit en werken als aanslag.
- Schuif de mal totdat alle pennen tegen de randen van het werkblad zitten. De twee pennen aan de lange zijde zorgen dat het rooster haaks komt te liggen. De pen aan de korte zijde bepaalt de positie.
- Controleer of elke pen over de volle hoogte stevig tegen de rand aan zit.
- Klem de mal op [4] punten vast op het werkblad. Houd de klemmen uit de buurt van de gaten die je gaat frezen.
- Controleer nog eens of er tijdens het vastklemmen geen pen van de rand is losgekomen.
Stap 2: De gaten frezen
Het lager volgt het gat in de mal, dus de frees snijdt een exacte kopie in het werkblad eronder.
De invalbeweging is het kritiekste moment. Als de frees het werkblad ingaat, is er nog geen gat waarin het lager kan lopen. Elke zijwaartse beweging komt dan direct in het gat of de mal terecht. Houd de bovenfrees daarom met beide handen vast en laat hem niet bewegen totdat hij volledig is ingevallen.
- Stel de invaldiepte zo in dat het lager op volle diepte helemaal langs de wand van het malgat loopt en de frees door de volle dikte van het werkblad snijdt.
- Zet de bovenfrees vlak op de mal, met de frees midden in het gat en vrij van de gatwand.
- Pak beide handgrepen stevig vast. Zet de frees aan en laat hem op volle snelheid komen.
- Laat de frees langzaam en gelijkmatig invallen tot de volle diepte. Houd beide handen aan de bovenfrees en de voet vlak op de mal totdat de invalbeweging klaar en vergrendeld is.
- Beweeg de frees pas daarna naar de wand van de mal en leid hem in één vloeiende cirkel rond het gat, met het lager tegen de wand gedrukt. Loop de wand een paar keer rond, zodat hij zeker schoon is.
- Breng de frees terug naar het midden, ontgrendel de diepte-instelling, zet de frees uit en wacht tot hij helemaal stilstaat voordat je de bovenfrees optilt.
- Herhaal dit voor elk gat op deze positie van de mal en zuig daarna de spaanders op.
Frees elk gat altijd in één keer op volle diepte. Werk niet in ondiepere gangen: bij een ondiepere instelling komt het snijdende deel van de frees op dezelfde hoogte als de mal en snijdt hij erin. Heeft de frees het zwaar? Laat hem dan langzamer invallen in plaats van de diepte te verminderen.
Frees geen gaten die onder een pen zitten of buiten het werkblad vallen. Laat de mal vastgeklemd tot elk gat op deze positie klaar is.
Stap 3: Indexeer de mal en werk over het blad
Elke nieuwe malpositie vergrendelt zich op gaten die je al hebt gefreesd, zodat het rooster doorloopt zonder dat je hoeft te meten.
- Maak de mal los en haal de randpennen eruit.
- Schuif de mal langs de rij, zodat de laatste [één of twee] kolommen gaten van de mal over de laatst gefreesde gaten vallen.
- Duw de indexeerpennen door de overlappende malgaten in de gaten van het werkblad eronder. Gebruik minstens twee pennen, zo ver mogelijk uit elkaar.
- Controleer of de mal vlak ligt en de pennen er helemaal in zitten. Klem de mal daarna vast.
- Frees de nieuwe gaten zoals in stap 2.
- Ga door tot het einde van de rij. Indexeer voor de volgende rij op dezelfde manier vanaf de gaten van de rij die je net hebt afgemaakt.
Werk rij voor rij in één richting, in plaats van heen en weer te springen over het blad. Waar mogelijk kun je in twee richtingen indexeren (langs de rij en vanuit de rij eronder), zodat fouten zich niet opstapelen.
Tips voor nauwkeurigheid
- Oefen voor elk nieuw werkblad op restmateriaal, en ook na het wisselen van de frees (zie "Voordat je begint").
- Haal alle spaanders en stof uit elk gat voordat je er een pen in steekt. Vuil laat de mal verschuiven.
- Houd de voet van de bovenfrees vlak op de mal. Als je kantelt, wordt het gat ovaal.
- Vervang of slijp een botte frees. Een botte frees scheurt de gatwand en zorgt voor een losse pasvorm van de pen.
- Controleer om de [x] posities met een winkelhaak of het rooster nog haaks op de rand van het blad staat, zodat je afwijkingen op tijd opmerkt.
- Voelt een pen los in een gat? Indexeer dan vanaf een ander gat.
Het werkblad afwerken
- Stofzuig het hele blad en controleer in elk gat met een bankhaak of pen of de pasvorm gelijkmatig is.
- Breek de bovenrand van elk gat licht of schuur hem ongeveer 1 mm af, zodat bankhaken en klemmen er makkelijk in vallen en de randen niet splinteren.
- Werk het blad af met hardwaxolie, lak of een vergelijkbare afwerking, zodat het niet zwelt door vocht. Houd de gatwanden vrij van afwerking, of schuur het er achteraf af, zodat de pasvorm nauwkeurig blijft.
Problemen oplossen
| Probleem | Waarschijnlijke oorzaak | Oplossing |
|---|---|---|
| Inkeping of trapje bij de bovenkant van het gat, of een beschadiging in de mal | De bovenfrees bewoog zijwaarts tijdens het invallen | Houd de bovenfrees met beide handen vast en houd hem stil tot hij helemaal is ingevallen |
| Gaten zijn ovaal of te groot | Bovenfrees gekanteld, of het lager verloor contact met de mal | Houd de voet vlak en beweeg langzaam met gelijkmatige druk tegen de wand |
| Pennen passen niet in de gefreesde gaten | Spaanders of stof in het gat, of het gat is iets te klein | Zuig het gat schoon; controleer de diameter van de frees en het lager |
| Pennen zitten los in de gefreesde gaten | Versleten of verkeerde frees, of het gat is te groot | Vervang de frees en indexeer vanaf andere gaten |
| Rooster loopt scheef over het blad | Mal is tijdens het frezen verschoven, of kleine fouten stapelen zich op | Klem steviger vast, indexeer vanaf gaten in twee richtingen en controleer vaker ten opzichte van de rand |
| Ruwe of verbrande gatwanden | Botte frees, of de bovenfrees beweegt te langzaam | Slijp of vervang de frees en blijf de bovenfrees in beweging houden |
| Lager loopt op het werkblad in plaats van op de mal | Frees te diep ingesteld | Stel de frees hoger in totdat het lager helemaal op de mal loopt |
Als je in een gat van de mal hebt gesneden
Geen paniek. Een beschadigd gat is geen betrouwbaar referentiepunt meer, maar de rest van de mal wel.
- Stop en markeer het beschadigde gat duidelijk op de mal, bijvoorbeeld met een watervaste stift, zodat je er nooit meer doorheen freest of indexeert.
- Ga verder met de onbeschadigde gaten op deze positie. Laat de plek op het werkblad onder het beschadigde gat voorlopig ongefreesd.
- Plaats de mal bij het indexeren zo dat een onbeschadigd gat boven de overgeslagen plek valt en frees die plek alsnog.
- Indexeer alleen via onbeschadigde gaten.
Zijn er meerdere gaten beschadigd? Neem dan contact op met [support-e-mailadres] voor een vervangende mal.
Onderhoud van de mal
De gatwanden van de mal zijn de referentievlakken. Een inkeping of een plat randje wordt gekopieerd in elk gat dat je freest.
- Laat de frees nooit de mal raken. Alleen het lager mag de mal aanraken.
- Bewaar de mal vlak en droog, zodat hij niet kromtrekt.
- Bewaar de pennen bij de mal en bescherm de uiteinden tegen beschadiging.
- Met goed onderhoud kun je één mal voor meerdere werkbladen gebruiken.